حضرت فاطمه معصومه (س) در روز اول ذيقعده سال 173 هجري، در شهر مدينه چشم به جهان گشود. اين بانوي بزرگوار،  از همان آغاز، در محيطي پرورش يافت که پدر و مادر و فرزندان، همه به فضايل اخلاقي آراسته بودند.

 عبادت و زهد، پارسايي و  تقوا، راستگويي و بردباري، استقامت در برابر ناملايمات، بخشندگي و پاکدامني و نيز ياد خدا، از صفات برجسته اين خاندان پاک سيرت و نيکو سرشت به شمار مي رفت. پدران اين خاندان، همه برگزيدگان و پيشوايان هدايت، گوهرهاي تابناک امامت و سکان داران کشتي انسانيت بودند.

سرچشمه دانش

 حضرت معصومه (س) در خانداني که سرچشمه علم و تقوا و فضايل اخلاقي بود، پرورش يافت. پس از آنکه پدر بزرگوار آن بانوي گرامي به شهادت رسيد، فرزند ارجمند آن امام، يعني حضرت رضا (ع) عهده دار امر تعليم و تربيت خواهران و برادران خود شد و مخارج آنان را نيز بر عهده گرفت. در اثر توجهات زياد آن حضرت، هر يک از فرزندان امام کاظم (ع) به مقامي والا دست يافتند و زبانزد همگان گشتند. ابن صباغ ملکي در اين باره مي گويد: ?هر يک از فرزندان ابي الحسن موسي معروف به کاظم، فضيلتي مشهور دارد?.بدون ترديد بعد از حضرت رضا (ع) در ميان فرزندان امام کاظم(ع) حضرت معصومه (س) از نظر علمي و اخلاقي، والا مقام ترين آنان است. اين حقيقت از اسامي، لقب ها، تعريف ها و توصيفاتي که ائمه اطهار (ع) از ايشان نموده اند، آشکار است و اين حقيقت روشن مي سازد که ايشان نيز چون حضرت زينب (س) ?عالمه غير معلمه? بوده است. 

مظهر فضايل

 حضرت فاطمه معصومه (س) مظهر فضايل و مقامات است. روايات معصومان (ع) فضيلت ها و مقامات بلندي را  به آن حضرت نسبت مي دهد. امام صادق (ع) در اين باره مي فرمايند: ?آگاه باشيد که براي خدا حرمي است و آن مکه است؛ و براي پيامبر خدا حرمي است و آن مدينه است. و براي امير مومنان حرمي است و آن کوفه است. بدانيد که حرم من و فرزندانم بعد از من، قم است. آگاه باشيد که قم، کوفه کوچک ماست، بدانيد بهشت هشت دروازه دارد که سه تاي آن ها به سوي قم است. بانويي از فرزندان من به نام فاطمه، دختر موسي، در آن جا رحلت مي کند که با شفاعت او، همه شيعيان ما وارد بهشت  مي شوند.?

مقام علمي حضرت معصومه (س)

 حضرت معصومه (س) از جمله بانوان گرانقدر و والا مقام جهان تشيع است و مقام علمي بلندي دارد. نقل شده که روزي جمعي از  شيعيان، به قصد ديدار حضرت موسي بن جعفر (ع) و پرسيدن پرسش هايي از ايشان، به مدينه منوره مشرف شدند. چون امام کاظم (ع) در مسافرت بود، پرسش هاي خود را به حضرت معصومه (س)که در آن هنگام کودکي خردسال بيش نبود، تحويل دادند. فرداي آن روز براي بار ديگر به منزل امام رفتند، ولي هنوز ايشان از سفر برنگشته بود. پس به ناچار، پرسش هاي خود را باز خواستند تا در مسافرت بعدي به خدمت امام برسند، غافل از اين که حضرت معصومه (س)جواب پرسش ها را نگاشته است. وقتي پاسخ ها را ملاحظه کردند، بسيار خوشحال شدند و پس از سپاسگزاري فراوان، شهر مدينه را ترک گفتند. از قضاي روزگار در بين راه با امام موسي بن جعفر (ع) مواجه شده، ماجراي خويش را باز گفتند. وقتي امام پاسخ پرسش ها را مطالعه کردند، سه بار فرمود: پدرش فدايش .

فضيلت زيارت

 دعا و زيارت، پر و بال گشودن از گوشه تنهايي، تا اوج با خدا بودن است. دعا و زيارت، جامي است زلال از معنويت ناب درکام عطشناک زندگي؛ و زيارت حرم معصومه (س)، بارقه اميدي در فضاي غبارآلود زمانه، فرياد روح مهجور در هنگامه غفلت و بي خبري، و نسيمي فرحناک و برخاسته از باغستان هاي بهشت است. زيارت مرقد فاطمه معصومه (س)، به انسان اعتماد به نفس مي دهد، و او را از غرق شدن در گرداب نو ميدي باز مي دارد و به تلاش بيشتر دعوت مي کند. زيارت مزار با صفاي کريمه اهل بيت (س)، سبب مي  شود که زائر حرم، خود را نيازمند پروردگار ببيند، در برابر او خضوع کند ، از مرکب غرور و تکبر- که سرچشمه تمامي بدبختي ها و سيه روزي هاست- فرو آيد و حضرت معصومه (س) را واسطه درگاه پروردگار عالميان قرار دهد. بر همين اساس است که براي زيارت آن حضرت، پاداش بسيار بزرگي وعده داده شده و آن، ورود به بهشت است. در اين باره از امام جواد (ع) نقل شده که فرمود: ?هر کس عمه ام را در قم زيارت کند، بهشت از آن اوست?.

برگزيدن شهر قم

پس از آنکه حضرت معصومه (ع) به شهر ساوه رسيد، بيمار شد  چون توان رفتن به خراسان را در خود نديد، تصميم گرفت  به قم برود. يکي از نويسندگان در اين باره که چرا حضرت معصومه (س) شهر قم را برگزيد، مي نويسد: ?بي ترديد مي توان گفت که آن بانوي بزرگ، روي ملهم و آينده نگر داشت و با توجه به آينده قم و محوريتي که بعدها براي اين سرزمين پيش  مي آيد - محوريتي که آرامگاه ايشان مرکز آن خواهد بود - بدين ديار روي آورد. اين جريان به خوبي روشن مي کند که آن بانوي الهي، به آينده اسلام و موقعيت اين سرزمين توجه داشته و خود را با شتاب بد ين سر زمين رسانده و محوريت و مرکزيت آن را با مدفن خود پايه ريزي کرده است.

غروب غمگين

حضرت فاطمه(س) پس از  ورود به شهر قم، تنها هفده روز در قيد حيات بود و سپس دعوت حق را لبيک گفت و به سوي بهشت برين پرواز کرد. اين حادثه در سال 201 هجري رخ داد. سلام بر اين بانوي بزرگوار اسلام از روز طلوع تا لحظه غروب. درود بر روح تابناک معصومه (س) که اينک آفتاب حرم باصفايش، زمين قم را نوراني کرده است. سلام بر سالار زنان جهان و فرزند پيام آوران مهر و مهتران جوانان بهشتي. اي فاطمه! در روز قيامت، شفيع ما باش که تو در نزد خدا، جايگاهي ويژه براي شفاعت داري.

زيارت حضرت معصومه (س) از منظر روايات

 درباره فضيلت زيارت حضرت معصومه (س) روايات فراواني از پيشوايان معصوم رسيده است. از جمله، هنگامي که يکي از محدثان برجسته قم، به نام ?سعد بن سعد? به محضر مقدس امام رضا (س) شرفياب مي شود، امام  هشتم خطاب به ايشان مي فرمايد: ?اي سعد! از ما در نزد شما قبري است?. سعد مي گويد: فدايت شوم! آيا قبر فاطمه دختر موسي بن جعفر (س) را مي فرماييد؟ مي فرمايد: ?آري، هر کس او را زيارت کند، در حالي که به حق  او آگاه باشد، بهشت از آن اوست.?

پيشواي جهان تشيع امام جعفر صادق (س) نيز در اين باره مي فرمايد: ?هر کس او را زيارت کند، بهشت بر او واجب گردد?.  و در حديث ديگري آمده است: ?زيارت او، هم سنگ بهشت است?.

زيارت مأثور درباره حضرت معصومه (ع)

 يکي از ويژگيهاي حضرت معصومه (س)، ورود زيارتنامه اي از سوي معصومان  (س) درباره ايشان است که پس از حضرت فاطمه زهرا (س)، او تنها بانوي بزرگواري است که زيارت مأثور دارد. بانوان برجسته اي چون: آمنه بنت وهب، فاطمه بنت اسد، خديجه بنت خويلد، فاطمه ام البنين، زينب کبري، حکيمه خاتون و نرجس خاتون که هيچ شک و ترديدي در مقام بلند و جايگاه رفيع  آن ها نيست. هيچ کدام زيارت مأثور از سوي معصومان (س) ندارند و اين، نشان دهنده مقام والاي اين بانوي گرانقدر اسلام است.  باشد که شیعیان و پيروان اهل بيت عصمت و طهارت(س) به ويژه بانوان، اين مقام بزرگ و عالي را پاس بدارند و همواره الگو و مظهر عفاف و تقوا و حيا باشند. تنها در اين صورت است که روح باعظمت اين بانوي بزرگ از همه ما خشنود خواهد شد.

امام رضا (ع) و لقب ?معصومه?

 حضرت فاطمه معصومه (س) بانويي بهشتي، غرق در عبادت و نيايش، پيراسته از زشتي ها و شبنم معطر آفرينش است. شايد يکي از دلايل ?معصومه? ناميدن اين بانو، آن باشد که عصمت مادرش حضرت زهرا (س) در او تجلي يافته است. بر اساس پاره اي از روايات، اين لقب از سوي امام رضا (ع) به اين بانوي والامقام اسلام وارد شده است؛ چنان که فقيه بلند انديش و سپيد سيرت شيعه، علامه مجلسي(ع) در اين باره مي گويد: امام رضا (ع) در جايي فرمود: ?هرکس معصومه را در قم زيارت کند، مانند کسي است که مرا زيارت کرده است?.

کريمه اهل بيت

 حضرت معصومه (س) در زبان دانشمندان و فقيهان گران قدر شيعه، به لقب ?کريمه اهل بيت? ياد مي شود. از ميان بانوان اهل بيت، اين نام زيبا تنها به آن حضرت اختصاص يافته است. بر اساس روياي صادق و صحيح نسب شناس گرانقدر، مرحوم  آيت الله مرعشي نجفي، اين لقب از طرف امام صادق (ع) بر حضرت معصومه (س) اطلاق شده است. در اين رؤيا، امام صادق (ع) به آيت الله نجفي-که با دعا و راز و نياز، تلاش پيگيري را براي يافتن قبر مطهر حضرت زهرا (س) آغاز کرده خطاب فرمود: برتو باد به کريمه اهل بيت.

القاب حضرت معصومه (س)

 به طور کلي، سه زيارت نامه براي حضرت معصومه (س) ذکر شده که يکي از آن ها مشهور و دو تاي ديگر غير مشهور است. اسامي و لقب هايي که براي حضرت معصومه(س) در دو زيارت نامه غير مشهور ذکر شده؛ به قرار ذيل است: طاهره (پاکيزه)،  حميده (ستوده)؛ بِرّه (نيکوکار)؛ رشيده (حد يافته)؛ تقّيه (پرهيزگار)؛ رضّيه (خشنود از خدا)؛ مرضيّه (مورد رضايت خدا)؛ سيده صديقه (بانوي بسيار راستگو)؛ سيده رضيّه مرضّيه (بانوي خشنود خدا و مورد رضاي او)؛ سيدةُ نساء العالمين (سرور زنان عالم). هم چنين محدثّه و عابده از صفات و القابي است که براي حضرت معصومه (س) عنوان شده است.

شفاعت حضرت معصومه (س)

 بالاترين جايگاه شفاعت، از آن رسول گرامي اسلام است که در قرآن کريم، از آن به ?مقام محمود? تعبير شده است. همين طور دو تن از بانوان خاندان رسول مکرم اسلام ، شفاعت گسترده اي دارند که بسيار وسيع و جهان شمول است و مي تواند همه اهالي محشر را فرا گيرد. اين دو بانوي عالي قدر، صديقه اطهر، حضرت فاطمه زهرا (س) و شفيعه روز جزا، حضرت فاطمه معصومه (س) هستند. در مورد شفاعت گسترده حضرت زهرا (س) همين بس که شفاعت، مهريه آن حضرت است و به هنگام ازدواج، پيک وحي طاقه ابريشمي از سوي پروردگار آورد که در آن، جمله ?خداوند مهريه فاطمه زهرا را، شفاعت گنهکاران از امت محمد (ص) قرار داد?، با کلک تقدير نقش بسته بود. اين حديث از طريق اهل سنت نيز نقل شده  است. پس از فاطمه زهرا (س) از جهت گستردگي شفاعت، هيج بانويي به شفيعه محشر، حضرت معصومه (س) نمي رسد. بر همين اساس است که حضرت امام جعفر صادق (ع) فرمودند: ?با شفاعت او، همه شيعيان ما وارد بهشت مي شوند?.

سرّ قداست  قم

در  احاديث فراواني به قداست قم اشاره شده است. از جمله امام صادق (ع) قم را حرم اهل بيت (ع) معرفي و خاک آن را، پاک و پاکيزه تعبير کرده است. همچنين ايشان در ضمن حديث مشهوري که درباره قداست قم به گروهي از اهالي ري بيان کردند، فرمودند: ?بانويي از فرزندان من به نام فاطمه دختر موسي، در آن جا رحلت مي کند که با شفاعت، او همه شيعيان ما وارد بهشت مي شوند?. او مي گويد: من اين حديث را هنگامي از امام صادق (ع) شنيدم که حضرت موسي بن جعفر(ع) هنوز ديده به جهان نگشوده بود. اين حديث والا، از رمز شرافت و قداست قم پرده برمي دارد و روشن مي سازد که اين همه فضيلت و شرافت اين شهر که در روايات آمده، از ريحانه پيامبر، کريمه اهل بيت (س) ،مهين بانوي اسلام، حضرت معصومه (س) سرچشمه مي گيرد که در اين سرزمين ديده از جهان فرو مي بندد و گرد و خاک اين سرزمين را، توتياي ديدگان حور و ملايک مي کند. 

محبت و مباهات حضرت معصومه (س) به امام هشتم

 مدت 25 سال تمام، حضرت رضا (ع) تنها فرزند نجمه خاتون بود. پس از يک ربع قرن انتظار، سرانجام ستاره اي تابان از دامان نجمه درخشيد که هم سنگ امام هشتم (ع) بود و امام (ع) توانست والاترين عواطف انباشته شده و در سوداي دلش را بر او نثار کند. بين حضرت معصومه و برادرش امام رضا (ع) عواطف سرشار و محبت  شگفت انگيزي بود که قلم از ترسيم آن عاجز است. در يکي از معجزات امام کاظم (ع) که حضرت معصومه (ع) نيز نقشي دارد، هنگامي که نصراني مي پرسد: شما که  هستيد؟   مي فرمايد: ?من معصومه، خواهر امام رضا (ع) هستم?. اين تعبير، از محبت سرشار آن حضرت به برادر بزرگوارش امام رضا (ع) و نيز از مباهات ايشان به اين خواهر- برادري سرچشمه مي گيرد.

سرآمد بانوان

 فاطمه معصومه (س) از جهت شخصيت فردي و کمالات روحي، در بين فرزندان موسي بن جعفر (ع) بعد از برادرش ، علي بن موسي الرضا (ع) در والاترين رتبه جاي دارد. اين درحالي است که بنا بر مستندات رجالي،  فرزندان دختر امام کاظم (ع) دست کم هجده تن بوده اند و فاطمه در بين اين همه بانوي گران قدر، سرآمد بوده است. حاج شيخ عباس  قمي آنگاه که از دختران موسي بن جعفر (ع) سخن مي گويد، درباره فاطمه معصومه (س) مي نويسد: ?بر حسب آنچه به ما رسيده، افضل آن ها،سيده جليله معظمه ، فاطمه بنت امام موسي (ع) معروف به حضرت معصومه است.

فضيلت بي نظير 

 شيخ محمد تقي تُستري، در قاموس الرجال، حضرت معصومه (س) را به عنوان بانوي اسوه معرفي کرد و فضيلت وي را در ميان دختران و پسران حضرت موسي بن جعفر (ع)، غير از امام رضا (ع) بي نظير دانسته است. ايشان در اين زمينه چنين مي نويسند:  ?در ميان فرزندان امام کاظم (ع) با آن همه کثرتشان، بعد از امام رضا(ع) کسي هم شأن حضرت معصومه (س) نيست?.  بي گمان اين گونه اظهارنظرها و نگرش به شخصيت فاطمه دختر موسي بن جعفر (ع) بر برداشت هايي استوار است که از متن و روايات وارده از ائمه اطهار (ع) به دست آمده است. اين روايت ها، مقام هايي را براي فاطمه معصومه (س) برشمرده اند؛ مقامي که نظير آن، براي ديگر برادران و خواهران وي ذکر نکرده اند و به اين ترتيب، نام فاطمه معصومه (س) درشمار زنان برتر جهان قرار گرفته است.

بوي وصال

 بي شک اهل بيت پيامبر (ص) چهره هاي پرفروغي به جهانيان عرضه کرده اند و نامشان مانند ستارگان درخشان در آسمان فضايل  مي درخشد. درخشان ترين ستاره در ميان بانوان هفتمين منظومه ولايت، فاطمه فرزند پاکيزه موسي بن جعفر (ع) است؛ بانويي که سالهاست تشنگان معرفت از حريمش،زلال ايمان مي نوشند و عارفان با گذر بر زندگي فرزانه اش و درک لحظه هاي آسماني شدنش، درهاي عروج را به روي خود مي گشايند و بوي وصال را در گستره زمين منتشر مي سازند. اينک غروب غم انگيز اين سيده جليله، بر همه دوستداران اهل بيت تسليت باد و دست هاي نيازمند ما، در روز محشر از دامان محبت و گذشت فاطمه معصومه (س) کوتاه مباد!

به جـــان پاک تو ای دختر امام، ســلام          به هر زمان و مـکان و به هر مقام، سـلام

تويـی که شــاه خراسان بود بــرادر تــو          بـــر آن مقام رفيــع و بـر اين مقام، ســلام

به هر عدد که تکلم شـود به ليل و نهار          هــــزار بـار فـــزون تـر ز هـر کـلام، ســلام

صبح تا شب و از شام، تا طليعه صبــح          بر آستـانه قــدسـت علی الـدوام، ســلام

در آســـمان ولايــت، مــه تمــامی تـــو           زپای تا به ســرت ای مـــه تـمـام، ســلام

به پيشگــاه تو ای خواهـــر شه کـَـونين          ز فـرد فـرد خليـق، به صبح و شام ســلام

منم که هر سر مويم به هر زمان گويـد          به جـان پــاک تـو ای دخــتـر امـام، ســلام

آنچه در ذيل می‌آيد بخشی از خاطرات امام خمينی(ره) و نگاهی كوتاه به سيره عملی ايشان در اهتمام به قرائت و انس با قرآن كريم است.

انسان همواره برای رسيدن به موفقيت و دست‌يافتن به اهداف خويش، نيازمند الگو و اسوه است. الگوهای انسانی، بهترين نمونه برای رسيدن به قله‌های موفقيت هستند. خدای متعال نيز با فرستادن پيام آورانی از جنس بشر نمونه‌های عينی از اسوه‌های انسانيت و قهرمانان تكامل را به بشر معرفی كرده است. بدون شك انتخاب راهنمايان و اسوه‌ها در هر امری از امور زندگی ضروری بوده و موجب می‌شود انسان با انگيزه و اميد به آينده درخشان راه رسيدن به هدف را طی كند.

انبيای الهی و ائمه اطهار(ع) نمونه‌های واقعی انسان كامل و اسوه‌های به تمام معنا در زندگی بشر به شمار می‌روند و سيره و روش آنان بهترين سرمشق برای افراد خداجو و حق پرست است. ائمه اطهار(ع) به عنوان ثقل اصغر با ثقل اكبر پيوندی تفكيك ناپذير داشته و اهتمام وصف ناپذيری نسبت به كتاب خدا از خود نشان داده‌اند؛ به گونه ای كه می‌توان هر يك از رفتار و گفتار آنها را تجلی آيه‌ای از آيات خدا دانست. آنان نه تنها خود عاملان و حاملان حقيقی قرآن كريم بوده‌اند، بلكه فرامين لازم را به منظور انس و پيوند مسلمانان با كتاب خدا صادر فرموده‌اند.

گذشته از اهل بيت(ع) در ميان علما، بزرگان و رهروان حقيقی ائمه اطهار(ع) نمونه‌های فراوانی از عاملان به قرآن كريم يافت می‌شود كه با بهره‌مندی از آيات خدا، قله‌های كمال را فتح كرده و جان خويش را از سرچشمه زلال سيراب نموده‌اند

بدون ترديد هيچ عصری از وجود چنين افرادی خالی نبوده و آنان را می‌توان بهترين الگوهای فكری و عملی برای پيوند با قرآن دانست. بنيان‌گذار جمهوری اسلامی ايران از جمله كسانی است كه با ارتباط عمل‌گرايانه خويش با قرآن همچون ستاره‌ای در آسمان فضيلت و انسانيت می‌درخشد.

او كه نامش قرين انقلاب است و در سراسر جهان با انقلاب اسلامی ايران شناخته می‌شود، نهضت خود را برپايه قرآن بنا نهاد و اهداف، آرزوها و ايده‌هايش را از قرآن الهام گرفت و همواره تلاش كرد حكومت و جامعه را براساس اصول و مبانی قرآن اداره كند. امام هدف از نهضت و انقلاب را چنين توصيف می كند: «می‌دانيد كه نهضت و انقلاب، برای پياده كردن احكام اسلام است. ما مقصد ديگری غير از اين نداشتيم. آخر شما كه نمی خواستيد قدرت كسب كنيد، بلكه می خواستيد قرآن را احيا كنيد.»(1)

به اعتقاد امام راحل هرگاه قرآن مهجور شود، اسلام نيز مظلوم خواهد شد و دليل مهجور بودن قرآن بی‌اعتنايی به احكام سياسی اسلام است. ايشان بر حضور قرآن در تمام شئون زندگی انسان تأكيد می‌ورزد و بر اين باور است كه عمل به احكام سياسی اسلام -كه در قرآن منعكس شده است- موجب سيادت مسلمانان خواهد شد و اگر دولت‌ها و ملت‌های مسلمان به جای تكيه بر قدرت‌های استعمارگر بر اسلام تكيه می‌كردند و تعاليم نورانی و رهايی بخش قرآنی را به كار می‌بستند، امروز اسير تجاوزگران صهيونيستی و آمريكايی نبودند.(2)

بنيان‌گذار جمهوری اسلامی علاوه بر اهتمام ويژه نسبت به اجرای دستورات قرآنی در حوزه‌های سياسی -اجتماعی بر انس و پيوندهای قوی با قرآن نيز توجه شايسته‌ای داشت و همچنين به تأسی از ائمه اطهار(ع)، با قرآن پيوند و انسی ديرينه داشت و در هر فرصتی به تلاوت قرآن می‌پرداخت.

عشق امام(س) به قرآن به گونه‌ای بود كه جلوه‌های زيبايی تجلی آيات الهی در زندگی ايشان را به روشنی می‌توان مشاهده كرد.

امام برای كارهای روزانه خود جدولی تهيه كرده بودند كه در آن، كارهايی كه بايد در همه ساعات شبانه روز انجام شود، درج شده بود.(3) با توجه به برنامه‌ريزی ايشان در زندگی می‌توان گفت كه در تمام شبانه روز حتی يك دقيقه وقت تلف شده و بدون برنامه نداشتند.(4) هنگامی كه در پاريس بود، وقتی خبرنگارها برای مصاحبه به محضرش می‌آمدند، معمولا حدود ده دقيقه، يا يك ربع برای آماده كردن دوربين‌هايشان معطل می‌شدند، امام در همين فرصت به تلاوت قرآن مشغول می‌شد. بعضی از حاضران می‌گفتند: خود را برای مصاحبه آماده كنيد (يعنی فعلا قرآن نخوانيد!) در پاسخ می‌فرمود: «آيا در اين چند دقيقه، عمرم و وقتم ضايع شود؟»(5)

يكی از نزديكان امام(س) می‌گويد: «امام در روز چند نوبت قرآن می خواند؛ بعد از نماز صبح، قبل از نماز ظهر و عصر، قبل از نماز مغرب و عشاء و يا در هر فرصت ديگر، به اين عمل مستحب پای بند بود. ما بارها در طول روز كه خدمت ايشان می‌رسيديم، امام را مشغول خواندن قرآن می‌ديديم.»(6)

در زمانی كه امام در نجف بود، از ناحيه چشم دچار ناراحتی شده بود. هنگامی كه پزشك چشم، ايشان را معاينه كرد، توصيه كردند كه چند روزی قرآن نخوانند و استراحت كنند. امام لبخند زدند و فرمودند: «دكتر!من چشمم را برای خواندن قرآن می خواهم! چه فايده‌ای دارد اگر چشم داشته باشم و قرآن نخوانم؟ شما كاری بكنيد كه من بتوانم قرآن بخوانم.»(7)

امام راحل افزون بر آنكه خود همواره با قرآن مأنوس بود، تلاوت آن را پيوسته با درك و فهم به ديگران نيز توصيه می‌كردند و حتی انس ظاهری با قرآن را نيز، اثرگذار و مفيد می‌دانست؛ چنانكه در نامه‌ای خطاب فرزندش، حاج سيداحمد نوشته است: «فرزندم! با قرآن، اين كتاب معرفت آشنا شو، اگرچه با قرائت آن، و راهی از آن به سوی محبوب بازكن و تصور نكن كه قرائت بدون معرفت اثری ندارد كه اين وسوسه شيطان است. آخر، اين كتاب از طرف محبوب است برای تو و برای همه كس، و نامه محبوب، محبوب است اگر چه عاشق و محب، مفاد آن را نداند و با اين انگيزه، حب محبوب، كه كمال مطلوب است، به سراغت آيد و شايد دست گيرد.»(8)

قرآن كتاب بزرگی است كه عظمت آن از عظمت خداوند نشات گرفته است؛ زيرا قرآن تجلی آشكار پروردگار است. امام علی(ع) می‌فرمايد: «فتجلی سبحانه لهم فی كتابه من غير ان يكونوا رأوه؛(9) خدای سبحان در كتابش خود را آشكار كرد، بی آنكه او را ببينند.»

قرآن كريم به مقتضای آسمانی و الهی بودن، شايسته احترام و تكريم است. امام(س) ضمن بزرگ شمردن قرآن همواره آن را در ظاهر و باطن حفظ می كرد؛ «گاهی به دلايلی قرآن هايی را در كيف دستی به محضر امام می‌برديم. در دفعات اوليه اتفاق افتاد كه بدون توجه، قرآن را نيز همراه با چيزهای ديگر از كيف بيرون آورده، روی زمين می‌گذاشتيم. امام كه مراقب بودند، فرمودند: «قرآن را روی زمين نگذاريد! » و بلافاصله دستشان را جلو آوردند، آن راگرفتند و روی ميز گذاشتند.»(10)

مقام معظم رهبری می‌فرمايد: «فردای آن شبی كه امام عزيز به جوار رحمت الهی پيوسته بودند، سحرگاه در حالت التهاب و حيرت، تفألی به قرآن زدم؛ آيه 88 سوره كهف آمد: «و اما من آمن و عمل صالحا فله جزاء الحسنی و سنقول له من امرنا يسراً» ديدم واقعاً مصداق كامل اين آيه، همين بزرگوار است. ايمان و عمل صالح و پاداش نيكو، بهترين پاداش برای او است.»(11)

منابع: سايت تبيان

پاورقی‌ها:

1) صحيفه نور، ج16، ص.27

2) ر.ك: صحيفه نور، ج 16، ص 39و ج 1، .186

3) حجه الاسلام انصاری كرمانی، روزنامه رسالت، 972.

4) فرشته اعرابی، سيره 1، ص .19

5) مجله حوزه، شماره 96، ص .208

6) مصطفی وجدانی، سرگذشت های ويژه از زندگی امام خمينی، ج2، ص.52

7) مجله حضور، شماره 3، فاطمه طباطبايی.

8) مجله حوزه، شماره 96، ص .225

9) نهج البلاغه، صبحی صالح، خطبه .147

10) سرگذشت های ويژه از زندگی امام خمينی، ج 5 ص .69

11) حديث ولايت، ج1، ص 6؛ قرآن كتاب زندگی درآينه نگاه رهبر انقلاب، ص

در دوران مبارزه با رژيم ستم شاهى و در زمانى كه رهبرى جامعه ;مهمترين مساله نهضت اسلامى بود، رهبر معظم انقلاب اسلامى حضرت آيت الله خامنه اى (دامت بركاته) چند سخنرانى درباره تحليل زندگانى امام ششم(ع) ايراد كرد كه بعد از پيروزى انقلاب اسلامى، تحت عنوان «پيشواى صادق(ع)» توسط انتشارات سيد جمال و با همكارى واحد ايدئولوژى روزنامه جمهورى اسلامى تنظيم و منتشر شد.

تاريخ دقيق انجام سخنرانى معلوم نيست وليكن بين سالهاى 45 ـ 50 شمسى بوده است.

كتاب پيشواى صادق(ع) دربين سالهاى 58 تا 60 شمسى منتشر شده است. درهر حال، محتواى كتاب هرچند مختصر است ـ 111 صفحه ـ اما يكى ازبهترين تحليل هاى سياسى درباره عملكرد امام صادق(ع) شمرده مى شود. مباحث اين اثر وزين، با رعايت امانت و براساس ترتيب و نظم كتاب به طور خلاصه عبارت از چند نكته ذيل است:

1. دو قضاوت درباره امام صادق(ع) دربين مردم وجود دارد كه هردو محل تامل است. 

قضاوت اول حمايت آميز است:
آن امام بزرگ، فرصتى طلايى براى تعليم و تربيت به دست آورد و چنان غرق در نشر علم و دين شد كه نتوانست به فريضه امر به معروف و نهى از منكر عمل كند و ناچار شد در مقابل حكام ظلم و جور به مدح و ستايش و تملق بپردازد!

قضاوت دوم اعتراض آميز است: 
او در زمانى كه ظلم و جنايت از در و ديوار مى باريد، ره عافيت در پيش گرفت و از رسالت انسانى يك رهبر غفلت ورزيد و به درس و بحث دل خوش كرد! در حالى كه شيعيانش گرفتار تعقيب و زندان و شكنجه و تبعيد و قتل و غارت بودند!

2. هيچ يك از آن دو قضاوت؛ پايه و مايه استوار و صحيحى ندارد. هردو قضاوت براساس چند روايت مجعول شكل گرفته است كه دقت در محتواى آن ؛ ساختگى بودن آن را آشكار مى سازد زيرا ساحت رفيع امامت بسى پاك تر و والاتر ازآن است كه آلوده به تملق و ستايش بى جا؛ آن هم نسبت به طاغوت ها و ستمگران گردد. علاوه برآن كه برخى از اين روايات, اساسا سند ندارد.

3. در برخى از روايات مذكور كه سندى براى آن ذكر شده ، راوى شخصى است به نام ربيع حاجب. ربيع كيست ؟ ربيع آجودان مخصوص منصور خليفه عباسى ـ و به تعبير آن روز حاجب اوـ بود. او نزديك ترين و مورد اعتمادترين شخص در دستگاه منصور بود و در سال 153 هجرى به مقام وزارت نيز رسيد و تا آخر زندگى منصور (سال 158 هجرى) در پست وزارت باقى ماند. شگفت آور است كه عاقلى؛ سخن نزديك ترين يار خليفه را درباره ذلت و تضرع دشمن خليفه, بى هيچ تحقيق و جستجويى بپذيرد!

4. قضاوت دوم (قضاوت اعتراض آميز) سخنى است شبيه داوریهاى شرق شناسان كه غالبا آلوده به غرض يا برخاسته از جهل وبى خبرى است ومبتنى بربينش مادى والحادى مانند قضاوت خاورشناس يهودى؛ فيليپ حتى درباره صلح امام حسن(ع) و قضاوت خاورشناس ماركسيست، پطروشفسكى بعثت رسول اكرم(ص)

5. نظريه وداورى صحيح درباره امام صادق(ع) وساير امامان عليهم السلام قضاوت سومى است كه با تحقيق درمنابع و مآخذ و دقت در آن به دست می آيد و آن اين است: امامان شيعه ، همانند خود پيامبر(ص) هدفى جز اين نداشتند كه نظام عادلانه اسلامى را با همان ويژگى ها و اهدافى كه قرآن روشن كرده ايجاد كنند و يا استمرار بخشند. زيرا امامت تداوم نبوت است. براين اساس برنامه عمومى امامان عليهم السلام دو بخش اساسى و انفكاك ناپذير داشت:

الف) تبيين ايدئولوژى اسلام.
ب) تامين قدرت اجرايى و اجتماعى.

6. امامت از نظر تاريخى چهار دوره را پيمود:
الف) سكوت.
ب ) قدرت.
ج ) شهادت.
د ) جهادى ديگر.

دوره اول از رحلت رسول اكرم(ص) شروع شد و با آغاز حكومت اميرالمومنين(ع)پايان يافت.
دوره دوم دوره حكومت امام على(ع)و امام مجتبى(ع) است. دوره سوم عبارت از بيست سال ميانه صلح امام حسن(ع) سال 41 هجرى و شهادت امام حسين(ع) سال 61 هجرى) است. دوره چهارم بعد از شهادت سيدالشهدا(ع) تا دو قرن بعد و آغاز غيبت است.

7. امام اميرالمومنين على(ع) در دوره اول كه 25 سال به طول انجاميد براى حفظ اسلام و جلوگيرى از اختلاف دست به قيام مسلحانه نزد و در برابر غاصبان حكومت سكوت كرد و بلكه از روى كمال علاقه و دلسوزى نسبت به اسلام و جامعه اسلامى ؛ آنان را يارى كرد و در مسایل سياسى ، نظامى و غيره راهنمايى نمود ؛ چنانچه اين مطلب از نهج البلاغه و كتب تاريخ استفاده مى شود.

8. در دوره دوم هرچند بسيار كوتاه بود. ـ حدود پنج سال ـ اما يك حكومت صددرصد اسلامى ارائه و حاكم گرديد و عدالت استقرار يافت و ارزشهاى جاهلى رخت بربست.

9. در دوره سوم تلاش براى بازگرداندن قدرت به خاندان پيامبر(ص) در فرصت مناسب شروع شد وشيعه عملا به كار نيمه مخفى اهتمام ورزيد.

10. دوره چهارم ادامه دوره سوم و با همان روش و البته به صورت برنامه دراز مدت بود. اين دوره هرچند پيروزیها و شكست هايى درمراحل مختلف داشت اما در زمينه كار ايدئولوژيك، به پيروزى قطعى رسيد. براى آشنايى با زندگى امام صادق(ع) بايد اين دوره را بيشتر بررسى كنيم.

11. در دوره چهارم امامان شيعه عليهم السلام تلاشى مستمر داشتند تا با فعاليت ايدئولوژيك و مبارزه با تحريف زمينه احياى حكومت اسلامى و حضور قرآن و سنت را در جامعه فراهم آورند و اين انقلابى بزرگ و اساسى بود شبيه انقلابى كه رسول الله(ص) در جامعه جاهلى پديد آورد و شايد از آن هم مشكلتر زيرا تجديد يك انقلاب گاه از ايجاد آن دشوارتر است.

12. در آغاز دوره چهارم وضعيت شيعه بنابر روايت امام صادق(ع) چنين بود:
ارتد الناس بعدالحسين(ع) الا ثلثه ابوخالد الكابلى و يحيى بن ام الطويل و جبيربن معطم ثم ان الناس لحقوا وكثروا و كان يحيى بن ام الطويل يدخل مسجد رسول الله(ص) و يقول: كفرنابكم و بدا بيننا و بينكم العداوه و البغضإ: پس ازشهادت امام حسين(ع) همه منحرف شدند جزسه نفر: ابوخالد كابلى، يحيى بن ام طويل وجبيربن معطم. بعدها ديگران محلق شدند وشيعيان زياد گرديدند. يحيى بن ام طويل به مسجد پيامبر(ص) در مدينه وارد مى شد وخطاب به مردم مى گفت: ما به شما كافريم و ميان ما و شما خصومت و كينه است.

13. امام سجاد(ع) نمى توانست به صراحت خود را مستحق خلافت وحكومت اعلام كند. زيرا درآن صورت خليفه مقتدرى چون عبدالملك بن مروان آن حضرت را پيش از آنكه موفق به انجام رسالتش شود به شهادت مى رساند وتشكيلات نوپاى شيعه ويران مى گرديد.

14. البته درموارد نادرى امام سجاد(ع) موضع حقيقى خود را در برابر حاكمان جور آشكار ساخت. اما آنچنان كه خود را روياروى آنان قرار دهد بلكه تنها براى ثبت درتاريخ؛ مانند نامه اى كه امام(ع) براى يكى از رجال دينى وابسته به حكومت بنى اميه به نام محمدبن شهاب زهرى نوشته اند. نامه روشنگر امام زين العابدين(ع) در تحف العقول ذكر شده است.

15. امام سجاد(ع) مى فرمود: درهمه حجاز دوستداران و علاقمندان ما به بيست نفر نمى رسد. هرچند آن حضرت فعاليتى آرام و مخفى داشت اما گاه گاه خود و يارانش مورد آزار و اذيت حكومت وقت قرار مى گرفتند و خود آن بزرگوار حداقل يك مرتبه با وضعى تاثرانگيز و بسته به غل و زنجير تحت نظر ماموران بسياراز مدينه به شام برده شد و بارها مورد تعرض و شكنجه قرار گرفت و سرانجام در سال 95 هجرى به وسيله وليدبن عبدالملك خليفه اموى به شهادت رسيد.

16. امام باقر(ع) در مراسم حج به حاجيان اشاره كرد و به يار رازدارش فضيل بن يسار گفت: در جاهليت نيز بدين گونه مى گرديدند! فرمان آن است كه به سوى ما كوچ كنند و پيوستگى و دوستى خود را به ما بگويند و يارى خويش را برما عرضه كنند. 

قرآن از قول ابراهيم(ع) مى گويد:
بارالها! دلهايى از مردم را مشتاق ايشان كن!

17. يكى از ياران نزديك امام باقر(ع) به نام جابر جعفى به دستور آن حضرت كوفى بودن خود را كتمان مى كند و وانمود مى كند كه از مردم مدينه است و نيز به فرمان آن بزرگوار خود را به ديوانگى زد و حاكم كوفه كه اين وضع را مشاهده كرد گفت: خدا را شكر كه از قتل او معافم ساخت!

18. امام باقر(ع) در برابر حاكم اموى هشام بن عبدالملك خطاب به مردم كرد و فرمود:
ايهاالناس! اين تذهبون؟ و اين يرادبكم؟ بناهدى الله اولكم و بنا يختم آخركم فان كان لكم ملك معجل فان لنا ملكا موجل و ليس بعد ملكنا ا ملك لانا اهل العاقبه يقول الله عزوجل و العاقبه للمتقين) به كجا مى رويد؟ اى مردم! و چه سرانجامى براى شما درنظر گرفته اند؟ به وسيله ما بود كه خدا گذشتگان شما را هدايت كرد و به واسطه ما است كه خدا مهر پايان بر كار شما مى زند.اگر شما را دولتى مستعجل است ما را دولتى پاينده خواهد بود وپس از دولت ما كسى را دولتى نخواهد بود. چون ما اهل عاقبتيم كه خدا فرمود عاقبت براى اهل تقواست.

19. ابوحمزه ثمالى گويد: از امام باقر(ع) شنيدم كه مى گفت: خدا براى اين امر ( تشكيل حكومت علوى) سال 70 را معين كرده بود. چون حسين(ع) كشته شد خدا بر خاكيان خشم گرفت. پس آن را تا سال 140 به تإخير افكند... ما اين موعد را براى شما (شيعيان) گفتيم و شما آن را افشا كرديد. پس خدا ديگر موعدى را معين نكرد. ابوحمزه اين سخن را براى امام صادق (ع) بيان كرد. آن حضرت فرمود: آرى اين چنين بود.

20. امام باقر(ع) به فرزندش امام صادق (ع) دستور داد كه بعد از شهادت بخشى از داراى آن حضرت حضرت (800 درهم) را در مدت 10 سال صرف عزادارى و گريستن برايشان در صحراى منى و در موسم حج بنمايد.

21. خطوط اصلى زندگى امام صادق(ع) چنين است:

1. تبليغ و تبيين مساله امامت شيعى.
2. بيان و تبليغ احكام دين و تفسير قرآن به روش اهل بيت عليهم السلام .
3. ايجاد تشكيلات سياسى ـ ايدئولوژيك به صورت مخفى.
4. هدايت پنهانى جنبش هاى نظامى علويان.
5. فعاليت سياسى به صورت بيان توصيه ها، گفتارها و نگارش نامه ها و ذكر شعرهايى خاص.

22. آميختگى سه مفهوم (رهبرى سياسى) و (آموزش دينى) و (تهذيب روحى) در امامت؛ ناشى از آن است كه اسلام در اصل؛ اين سه جنبه را از يكديگر تفكيك نكرده و به عنوان برنامه اى چند بعدى بر انسان عرضه كرده است و به اين جهت شيعه عقيده دارد كه امام بايد از جانب خدا تعيين شود.

23. كميت؛ شاعر نامدار و بسيار هنرمند و يكى از معروف ترين چهره هاى شيعى و شهيد گرايشهاى تند علوى؛ در يكى از چندين قصيده معروف خود درتوصيف أمه اهل بيت عليهم السلام آنان را سياستمدارانى مى داند كه برخلاف حاكمان مسلط زمان سرپرستى و زمامدارى انسانها را با چوپانى گوسفندان و چارپايان يكسان نمى سازند.

24. سخن اصلى امام صادق(ع) مانند ديگرامامان شيعه عبارت ازامامت بود وبراى اثبات اين واقعيت تاريخى، قاطعترين مدرك، روايات فراوانى است كه در آن امام صادق(ع) ادعاى امامت را به روشنى و صراحت بيان كرده است.

25. مردى ازاهل كوفه به خراسان رفت ومردم را به ولايت جعفربن محمد(عليه السلام)دعوت كرد. جمعى پاسخ مثبت گفتند واطاعت كردند و گروهى سرباز زدند و منكر شدند و فرقه اى احتياط كردند و دست نگه داشتند ... يكى از احتياط كنندگان به مدينه و ملاقات امام صادق(ع) رفت. آن حضرت با لحنى اعتراض آميز فرمود: اگر تو اهل ورع واحتياط بودى چرا در فلان مكان كه فلان عمل هوس بازانه و شهوانى را انجام مى دادى احتياط نكردى؟!

26. فقه جعفرى در برابر فقه رسمى آن روزگار فقط يك اختلاف عقيده ساده نبود بلكه دو مفهوم انتقادآميز نيز داشت:

نخست آنكه اثبات مى كرد دستگاه حكومت از آگاهى دينى بى بهره است و نمى تواند امور فكرى مردم را اداره كند و ديگر آنكه نشان مى داد تحريف هاى بسيارى در فقه رسمى براى جلب نظر حكام جور نفوذ كرده است و نيز امام صادق(ع) با تفسير قرآن به روشى غير از روش عالمان دربارى عملا به معاوضه با حكومت برخاست و تمام تشكيلات مذهبى و فقاهت رسمى را تخطئه كرد.

27. وجود تعابيرى چون (باب)، (وكيل)، (صاحب سر)، (مستودع سر) در روايات امام صادق(ع) و نيز در تاريخ نشان مى دهد كه آن حضرت تشكيلاتى سياسى ايدئولوژيك را به صورت پنهانى هدايت مى كرد. مثلا محمد بن سنان ( باب) امام صادق (ع) و زراره و بريد و محمدبن مسلم و ابوبصير (مستودع سر) آن حضرت و معلى بن خنيس وكيل آن بزرگوار بود.

منبع: آل البیت(س)

 رييس مرکز برنامه ريزي تحول بنيادين وزارت آموزش و پرورش از چاپ و تدوين کتاب تحول بنيادين آموزش و پرورش از نگاه امام خميني(ره) خبر داد.
  
 به گزارش پايگاه اطلاع رساني وزارت آموزش و پرورش، محمد بناييان سفيد با بيان اينكه کتاب تحول بنيادين آموزش و پرورش از ديدگاه امام خميني (ره) در حال حاضر جهت دريافت مجوز چاپ به مؤسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني (ره) ارسال شده است اظهار داشت: کتاب تحول بنيادين آموزش و پرورش از نگاه مقام معظم رهبري در 175 صفحه چاپ و منتشر شده است.
 وي عدم وحدت رويه را يکي از مهمترين چالش هاي امروز آموزش و پرورش عنوان کرد و افزود: جدايي و مرحله بندي تعليم و تربيت در سنين مختلف زندگي حلقه گمشده ارتباط چرخه عمر افراد در نظام آموزشي کشور است.
 رييس مرکز برنامه ريزي تحول بنيادين وزارت آموزش و پرورش با اشاره به اينکه نبايد تنها از وزارت آموزش و پرورش توقع تعليم و تربيت داشته باشيم، تصريح کرد: اين نظام بايد نقطه اوج سيستم تعليم و تربيت کشور تلقي شود.
 وي خانواده، مدرسه و نهادهاي اجتماعي مدني را از عوامل تعيين کننده در نظام تعليم و تربيت دانست و خاطر نشان کرد: معلم و مديران در نظام تعليم و تربيت نقش مهمي ايفا مي کنند.